phi logic là gì

logical ý nghĩa, định nghĩa, logical là gì: 1. using reason: 2. using reason: 3. reasonable and based on good judgment: . Tìm hiểu thêm. Mục đích của việc nghiên cứu thiết kế logic kỹ thuật số là gì. Phần mềm này có thể được sử dụng bởi các chuyên gia, nghiệp dư và sinh viên. Giáo viên có thể tích hợp phần mềm này để dạy các khóa học khác nhau, chẳng hạn như logic kỹ thuật số và thiết kế máy 2.1. Ví dụ về tư duy phản biện trong cuộc sống. 2.2. Trả lời câu hỏi tình huống tư duy phản biện. 1. Logic học là gì? Logic học là khoa học nghiên cứu các quy luật và hình thức của tư duy nhằm vạch ra các sơ đồ, kết cấu của tư tưởng, các quy tắc, thao tác, phương pháp Đối chiếu logic là đối chiếu trị số của các chỉ tiêu có quan hệ với nhau theo xu hướng nhất định hay tỉ lệ nhất định. Phi là thông số chỉ kích thước đường kính phía ngoài của đường ống nước. Đơn vị thường là mm. Cách tính phi Ví dụ như đường ống ø21 ( đường ống thông dụng hiện nay) tức là đường ống này với phi là đường kính từ mép phía ngoài là 21mm giúp bạn giảng giải cho câu hỏi phi 21 bằng bao nhiêu cm? Bạn đang xem: Phi logic là gì Thế như thế nào được gọi là logic? Logic tốt giải thích học tập là 1 trong từ có bắt đầu tự giờ đồng hồ Hy Lạp cổ λογική (logos), có nghĩa nguyên ổn tbỏ là từ ngữ, hoặc điều đã có được nói, tuy thế trong vô số ngôn ngữ châu Âu thì có ý nghĩa là Để ý đến hoặc lập luận giỏi lý trí. Lừa Đảo Vay Tiền Online. Khái niệm “logic” đã không còn xa lạ với hầu hết chúng ta, và có thể bắt gặp khái niệm này trong rất nhiều khía cạnh của cuộc sống. Chẳng hạn như khi đi xin việc làm, trong nội dung mô tả công việc cũng có một mục yêu cầu kỹ năng “ứng cử viên nên có kỹ năng tư duy logic”, hay trong chương trình phổ thông ngày nay cũng dần dần hướng tới việc đào tạo thế hệ trẻ với “tư duy logic”.Mặc dù khái niệm này phổ biến như vậy nhưng không phải ai cũng hiểu rõ tư duy logic nghĩa là gì và như thế nào được gọi là người có tư duy logic. Bài viết này sẽ giải thích rõ về khái niệm của tư duy logic là gì và phân tích một số tác nhân đã và đang cản trở khả năng tư duy là gì?Logic hay lý luận học là một từ có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ λογική logos, mang nghĩa nguyên thủy là từ ngữ, hoặc điều đã được nói, nhưng trong nhiều ngôn ngữ châu Âu thì mang ý nghĩa là suy nghĩ hoặc lập luận hay lý chúng ta nói rằng lập luận của một người là logic hay hợp lý, nghĩa là cách người đó giải thích nguyên nhân của sự việc đã thỏa mãn được những thắc mắc trong suy nghĩ của chúng duy logic là gì?Tư duy logic là một hoạt động suy luận, tư duy của não bộ để giải quyết các vấn đề đang gặp một cách hiệu quả. Hay nói cách khác, tư duy logic là cách mà não bộ hoạt động mà qua đó trí thông minh của con người được nuôi dưỡng và phát dù nhiều người sẽ không để ý về quá trình tư duy logic nhưng tất cả chúng ta thường đối diện với những tình huống cần có kỹ năng lý luận logic trong ngày. Một ngày của mỗi người gồm nhiều nhiệm vụ cần làm, nên mỗi người luôn phải vận động trí não và sắp xếp các thông tin để tìm ra giải pháp hoàn có tư duy logic mà việc phân tích một tình huống sẽ suôn sẻ hơn và đưa đến một giải pháp hợp lý. Tư duy logic có một cách giải quyết vấn đề là thông qua việc áp dụng các nguyên tắc suy luận rồi suy ra một kết luận. Kết luận không thể bị sai nếu như cơ sở tiền đề của nó dụ của suy luận hợp logicA- Một đất nước muốn phát triển về nhiều mặt thì phải hội nhập quốc Việt Nam muốn phát triển về nhiều mặtTừ A và B ta kết luận Vậy, Việt Nam phải hội nhập quốc lý luận, người nói hoặc người viết cần sắp xếp suy nghĩ theo một chuỗi liên kết nhau và diễn đạt câu từ một cách chặt chẽ và giữa các yếu tố trong lời nói có một mối quan hệ tất yếu phù hợp cái ý này liên kết với ý kia một cách mạch lạc và thành một đường thẳng. Các nguyên nhân thường sắp xếp dưới dạng chuỗi. Ví dụ, tình huống A gây ra B. Sau đó, B dẫn đến kết quả C. Chuỗi nguyên nhân này có thể được biểu đồ hoá như sauVí dụLan về nhà và phát hiện sàn nhà bị ướt. Sau một lúc tìm kiếm nguyên nhân gây ra việc sàn nhà ướt thì Lan phát hiện nước rỉ ra từ máy lạnh. Để giải quyết việc sàn nhà ướt, Lan tìm một cái khăn và 1 cái thau để thấm nước, giữa đêm khi nước đầy thì Lan mang đi đổ và việc này lặp lại suốt 3 đêm. Vậy Lan chỉ đang dừng ở điểm B mà chưa tìm ra nguyên nhân gốc là A. Cách để giải quyết việc này dứt khoát đó là xử lý máy lạnh để nó không rỉ nước nữa và Lan cần liên hệ với thợ sửa máy lạnh để sửa chữa tình trạng thể thấy rằng trong chuỗi cơ sở trên vẫn có khả năng là C biểu diễn một kết quả mơ hồ, chưa tìm được nguyên nhân rõ ràng. Trong khi đó, B là nguyên nhân của C nhưng nếu C còn mơ hồ thì nghĩa là B cũng đang mơ hồ. Vậy để hiểu được nguyên nhân gốc thì phải xét kỹ cơ sở ATư duy logic và mối liên hệ với việc giải quyết tận gốc của một vấn đềTừ định nghĩa và ví dụ về tư duy logic trên, chúng ta có thể thấy rằng khả năng logic cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề mà chúng ta đối mặt hằng dụMột người A nói rằng “Tôi học tiếng Anh mãi mà chưa giỏi.”.Vậy chúng ta đưa ra lý luận logic như thế nào đối với câu nói trên?Trước tiên, phải đặt ra câu hỏi “Tại sao?” Tại sao bạn lại chưa giỏi tiếng Anh ?Giả sử A trả lời là “Tại tiếng Anh khó quá!” thì rõ ràng đây là một lập luận thiếu logic và không thuyết phục. Nếu trả lời theo cách này thì sẽ không thể tìm ra giải pháp bởi vì chẳng ai làm cho tiếng Anh dễ hơn được. Ngoài ra, khi bạn A nói tiếng Anh khó, vậy thì khó là khó ở mức độ nào và khó ở những điểm nào?Ta có thể thấy lập luận này không có căn cứ và không dẫn tới hướng giải quyết vấn đề cho bạn trả lời sẽ logic và thuyết phục hơn nếu như A đưa ra những lý do cụ thể, chẳng hạn nhưLý do thứ nhất Vì tôi chưa không có nhiều thời gian cho việc học tiếng AnhLý do thứ hai Do phương pháp học tiếng Anh của tôi chưa hiệu quảCó thể thấy khi đưa ra lý do như trên thì A đang dần tìm ra được giải pháp cho vấn đề. Để giải quyết được thì A cần tiếp tục trả lời các câu hỏi tại sao từ 2 lý do lý do 1 Vì sao không có nhiều thời gian học tiếng Anh?Vì tôi bận chơi game; bận đi cà phê với bạn…Với lý do 1 Vì sao không có nhiều thời gian học tiếng Anh?Vì tôi bận chơi game; bận đi cà phê với bạn…Với lý do 1 Vì sao phương pháp học tiếng Anh đang áp dụng lại chưa hiệu quả?Với câu hỏi này bản thân người học cần tìm hiểu bản thân đang gặp vấn đề gì trong quá trình học tiếng Anh không có từ vựng khi nói, nghe không được, viết sai ngữ pháp,… để có thể thay đổi phương pháp học ví dụ trên có thể thấy rằng tư duy logic giúp chúng ta tìm hiểu được nguyên nhân, bản chất của vấn đề và từ đó tìm ra cách giải quyết. Khi trả lời được càng nhiều câu hỏi tại sao thì vấn đề đó sẽ càng được đào sâu lại ví dụ, khi đã biết nguyên nhân làm cho thời gian học tiếng Anh ít thì bạn A có thể liệt kê ra các giải pháp để giải quyết vấn đề của bạn ấy, chẳng hạn như giảm thời gian chơi game hay là dành ít thời gian đi cà phê hơn, kiểu lập luận phi logicLập luận “trước sau”Kiểu lập luận này là một trong những rào cản của tư duy logic làm cho việc suy luận thiếu hợp lý. Lập luận “trước sau” nghĩa là tuyệt đối hoá dữ kiện chúng ta đã biết trước. Khi lập luận, nếu chúng ta chỉ dựa vào những gì bản thân biết hoặc dựa trên nhận định cá nhân thì sẽ dẫn đến kết luận lỏng lẻo, không thuyết phục vì các nhận định này sẽ không đúng trong tất cả trường hợp. Do đó, chúng ta cần tránh kiểu tư duy này và cần phải tư duy rành mạch để đưa ra nguyên nhân hợp dụ Nam là một người hơi cẩu thả. Phát là người ở cạnh căn hộ của Nam và biết Nam hay làm rơi bể đồ đạc. Một ngày nọ, chậu hoa ở hành lang trước nhà Phát bị bể tan nát, Phát ngay lập tức suy luận rằng Nam là người đã làm vỡ chậu hoa vì Nam rất hay làm hỏng đồ dụ trên chính là ví dụ về kiểu lập luận “trước sau”, Phát chỉ dựa vào 1 điều anh biết về Nam và đưa ra kết luận. Ngoài ra, Phát không hề suy xét những cơ sở khác chẳng hạn như có thể có người vô tình đi ngang làm bể hoặc do gió mạnh, và rõ ràng trong suy luận của anh không hề có chứng cứ nào chứng minh là Nam đã làm bể chậu lập luận vòng trònLà kiểu lập luận mà trong đó các luận cứ của một mệnh đề lại chứa đựng đúng mệnh đề dụ tình huống cụ thểA hỏi B Thi văn cuối kì này bạn nghĩ sẽ ra đề khó không?B khẳng định Tôi nghĩ đề sẽ khó đấy, có thể ra cả tác phẩm giảm là A nói cho các bạn khác trong lớp là đề văn cuối kì sẽ khó. Sau đó, cả lớp đều ra sức học hết bài này đến bài khác và học cả bài giảm tải. A vẫn cảm thấy nghi ngờ nên hỏi B thêm 1 lần nữa, và lần này B cũng khẳng định như ngờ rằng mình đã suy đoán sai nên quyết định đi hỏi ý kiến bạn C. Bạn C cũng trả lời rằng đề thắc mắc Sao bạn biết vậy?C đáp Thì tôi thấy ai cũng học hết cả sách, học cả bài giảm tải đó, có thể thấy rằng khẳng định của B và C đều là một và cả 2 bạn đều không có cơ sở nào để chứng minh lời nói của mình là đúng. Tình huống được tóm lại như sau B hỏi ý của C, sau đó C khẳng định đề khó dựa trên hành động của A và các bạn khác, cuối cùng A thì lại hành động dựa trên chính lời nói của cải thiện tư duy logic và tránh hai lỗi lập luận “trước sau” và lập luận vòng trònCó thể thấy rằng, hai kiểu lập luận phi logic được đề cập ở trên diễn ra khá phổ biến trong các tình huống hằng ngày. Nhìn chung, để cải thiện khả năng lập luận hiệu quả thì việc quan trọng cần làm đó là học cách chú ý đến chi tiết. Sau khi đã xem xét các chi tiết kỹ lưỡng thì sẽ đi đến bước phân tích và đánh giá dựa trên cơ sở A,B,C,D,… đó. Cuối cùng, tổng hợp các cơ sở theo một chuỗi liên kết và đi đến kết luận của vấn đề. Dưới đây là một vài gợi ý giúp chúng ta cải thiện khả năng tư duy và tránh các kiểu lập luận phi quá trình tư duy logic, mỗi người cần tránh việc nhận định mọi thứ từ góc nhìn cá nhân. Các giác quan mà một người cảm nhận chỉ được xem như nhận thức cá nhân, không thể bị nhầm lẫn với logic. Vì vậy, khi giải quyết vấn đề chúng ta cần phân định rõ ràng cảm xúc và lý lẽ, tránh dựa trên những ý kiến chủ quan và kinh nghiệm chưa được xác hạn, có hai người cùng nhau thưởng thức một bữa ăn. Đối với người này thì món ăn có mùi khó chịu, trong khi người kia vẫn đang thưởng thức món ăn đó. Người đầu tiên không thích mùi của món ăn và cứ thế kết luận rằng món ấy không ăn được, không tốt cho sức khỏe và không được chế biến cẩn thận. Đó không phải là một kết luận hợp hết, người A không có bất kỳ bằng chứng chắc chắn nào về việc món ăn kém chất lượng hay được chế biến cẩu thả. Do đó, kết luận người A có được chỉ từ nhận định cá nhân là không phù có được kết luận thấu đáo, họ phải gạt sang bên những ý kiến dựa trên kinh nghiệm cá nhân và xem xét các thông tin đã được chứng minh, như các thành phần nguyên liệu của món ăn, cách nấu và những thiết bị được dùng trong lúc chế biến, để có thể đưa ra một tuyên bố đủ luận cứ chứng minh. Ngoài những gì mình quan sát được, người A cũng chỉ nên đưa ra kết luận sau khi đã tìm hiểu qua kiến thức ẩm thực, không nên dựa trên những phỏng đoán phiến định chủ quan từ cá nhânKết luận từ ví dụ Để lập luận chặt chẽ và hợp lý, mỗi người cần rèn luyện việc suy nghĩ cẩn thận trước khi quyết định hoặc kết luận một việc gì. Vì tư duy logic là thu thập tất cả các chi tiết và sắp xếp chúng lại với nhau cho đến khi chuỗi cơ sở thật sự rõ ràng nên chiến lược đóng vai trò chính trong quá trình này. Để rèn luyện kỹ năng này thì mỗi người nên bắt đầu bằng cách đặt câu hỏi cho tất cả mọi vấn đề và cố gắng làm rõ các chi tiết có tính lặp lại. Học hỏi từ những sai lầm của mình hay những người xung quanh để có thể lường trước các tình huống có thể xảy ra. Giữ cho trí não liên tục hoạt động, tìm kiếm chi tiết và tìm hiểu tính chất của chúng khi riêng lẻ và theo nhóm trước khi tập trung vào phân tích bao quát toàn bộ vấn kếtTư duy logic là một kỹ năng vô cùng cần thiết trong xã hội hiện đại. Người có tư duy logic sẽ suy nghĩ mọi vấn đề một cách hợp lý, có sâu chuỗi sự kiện và không giải quyết vấn đề theo cảm tính. Thông thường, để giải quyết được các vấn đề một cách logic, chúng ta thường tập trung vào việc trả lời câu hỏi tại sao để tìm ra những nguyên nhân. Tác giả hi vọng rằng bài viết đã giúp người đọc đã hiểu thêm về các tác nhân gây cản trở quá trình tư duy logic và lối lập luận phi logic để có thể tránh những tác nhân đó và có thể cải thiện khả năng lập luận logic hơn. Đàm Huệ Phương TT - Nhân bài Triết lý tiếng Việt trong “thượng cẳng chân, hạ cẳng tay” Tuổi Trẻ, ngày 14-4, một số bạn đọc đã gửi thư về tòa soạn hỏi về cách giải thích mấy thành ngữ “ngược đời” như cao chạy xa bay, mẹ tròn con vuông, nhường cơm sẻ áo, mình đồng da sắt, con ông cháu cha, ăn gió nằm sương... Tôi xin nói vắn tắt cách chỉ ra cái lý những thành ngữ này nghĩa của chúng được hình thành theo cách biểu trưng từng cặp. Thành ngữ “cao chạy xa bay” có hai cặp “chạy, bay” và “cao, xa”. Chạy, bay biểu trưng cho trốn đi. Cái gì càng cao, càng xa thì càng khó thấy, tới lúc sẽ không thấy đâu nữa. Vậy cặp cao, xa biểu trưng cho biệt tăm. Cộng hai nghĩa này lại, chúng ta được cao chạy xa bay = chạy, bay + cao, xa = trốn đi biệt tăm. Xin các bạn lưu ý không chỉ trốn đi theo cách chạy, bay, trốn chạy bằng taxi hay bằng xe ôm vẫn là cao chạy xa bay, là xa chạy cao bay, cao bay xa chạy. Thành ngữ “mẹ tròn con vuông” cũng có hai cặp “mẹ, con” và “tròn, vuông”. Mẹ, con là việc sinh nở. Vuông, tròn là hai hình hoàn hảo. Người Việt làm bánh chưng, bánh giầy theo hai hình này. Vậy cặp tròn, vuông biểu trưng cho sự hoàn hảo. Cộng hai nghĩa này lại, chúng ta được mẹ tròn con vuông = mẹ, con + tròn, vuông = việc sinh nở thuận lợi hoàn hảo. Cứ vậy, các bạn dễ dàng giải thích được những thành ngữ “nghịch nhĩ” khác. Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0 Chuyển sao tặng cho thành viên x1 x5 x10 Hoặc nhập số sao Có lẽ chưa bao giờ con người lại nhỏ bé, yếu hèn, mù quáng, mê muội trước tự nhiên, trước thần linh đến vậy? Vì sao ngày càng nhiều người Việt dễ dãi để những niềm tin phi logic dẫn lối? Sống trong thời đại công nghệ chỉ cần một cái click chuột, mỗi người đều có thể xác minh thông tin, tìm hiểu bất cứ thứ gì đang cần. Thế nhưng những hiện tượng tin vào tướng số, bói toán; dâng sao giải hạn linh đình, tốn kém, chữa bệnh bằng cúng bái hay những kiêng cữ phản khoa học, mê tín dị đoan…lại ngày một nhiều hơn, len lỏi vào cuộc sống của một bộ phận người dân. Niềm tin lạc hướng và những bi kịch khởi nguồn từ sự mù quáng… Cách đây, 13 năm chị Lê Thị Thái ở Quận Đống Đa, Hà Nội được bác sĩ chẩn đoán là viêm gan cấp. Sau hơn một tuần điều trị tích cực tại Bệnh viện Bạch Mai, tình trạng bệnh tật đang có chiều hướng thuyên giảm thì chị đột ngột xin ra viện, bất chấp sự ngăn cản và tư vấn của bác sĩ. Trong khi người nhà ngơ ngác, lo lắng, thì chị lại có một niềm tin mãnh liệt khác, niềm tin vào một thế giới siêu nhiên, vô hình. Nhất là sau khi được thầy bói phán “Bệnh của chị là bệnh âm, cô hành, cậu hành phải làm lễ nhảy đồng thì mới khỏi ”. Cứ u u mê mê, bà đồng phán gì chị đều tin, chạy vạy khắp nơi, vay cả vài trăm triệu đồng, chị lập hết giá đồng này đến giá đồng khác để “đuổi bệnh”…..Vậy mà khi các giá đồng cả trăm triệu nối tiếp nhau cháy hết trong hình nhân thế mạng, trong mù mịt khói hương, chẳng những bệnh tật không hết mà người nhà phải vội vã đưa chị đi cấp cứu, may kịp thời giữ được cái mạng. Giờ đây kể lại hậu quả của việc đặt niềm tin mù quáng 13 năm trước, chị Thái vẫn chưa hoàn hồn “Lúc đấy nhiều người từ vỡ nợ xong nhảy đồng thì giàu có. Mình cứ tin. Sau này Công an ập đến đọc lệnh bắt thì mình mới biết nhà đó buôn ma túy”… Hồn nhiên đặt niềm tin một cách dễ dãi, thậm chí đến mức mù quáng vào thế lực siêu nhiên vô hình nhảm nhí, không phải chỉ có chuyện nhà chị Thái….Thật đau xót, khi một nhà ngoại cảm "rởm" có thể dùng xương động vật lừa đảo kiếm tiền trên nỗi đau của bao gia đình liệt sĩ... Sai số 100%, nhưng nghìn vạn người vẫn tin theo trong suốt nhiều năm... Hay như câu chuyện về Lương y Võ Hoàng Yên, tốt nghiệp trung cấp y sỹ y học cổ truyền Trường trung cấp Tuệ Tĩnh Thanh Hóa, nhưng nhiều năm nay, ông nổi lên như cồn và được đồn thổi như “thần y” có thể chữa được bách bệnh đặc biệt là các loại bệnh khó, bẩm sinh như câm, điếc, bại liệt, xương khớp... bằng bấm huyệt, day ấn, vỗ tai, giật lưỡi, bẻ chân… Nhìn cách chữa bệnh không cần thuốc của "thần y" Võ Hoàng Yên, hiếm có một bác sĩ Tây y lẫn Đông y nào tin đó là sự thật, vì cách chữa này không chỉ phản khoa học mà còn có phần bạo lực. Thế nhưng vẫn có hàng nghìn người “tôn sùng” trong suốt nhiều năm liền. Ông Võ Hoàng Yên với những chiêu chữa bệnh "thần kỳ" Người dân không hiểu luật, không hiểu nguyên lý khoa học của các phương pháp chữa bệnh lại có tâm lý “có bệnh thì vái tứ phương” nên mù quáng đặt niềm tin và cả tính mạng vào tay một người được cho là “thần y” thì cũng chẳng có gì lạ. Đằng này những người học cao, có kiến thức, đại diện cơ quan quản lý nhà nước, nhất là cơ quan chuyên ngành về sức khỏe, y tế lại “làm ngơ”, để cho ông Võ Hoàng Yên mặc sức “tung hoành” trong nhiều năm liền, thậm chí còn “tiếp tay” thì chả trách sao người dân lại dễ bị lừa đến vậy. Không chỉ bàng hoàng trước sự mê muội đến khó hiểu, nhiều người còn phải thốt lên đầy đau xót vì có lẽ chưa bao giờ con người lại nhỏ bé, yếu hèn, mù quáng, mê muội trước tự nhiên, trước thần linh đến vậy. Thật buồn, thật đáng trách nhưng cũng thật đáng thương! Trong khi xã hội đang bước vào cuộc cách mạng thì một bộ phận người dân lại mải mê hương khói, cầu cúng…Hình ảnh biển người chen chân tại ngôi chùa xây mới hiện đại bậc nhất trong khu vực khi mà dịch Covid 19 vẫn còn nguy cơ lây lan trong cộng đồng đủ cho thấy sự “cuồng tín” của người dân đến mức nào. Nguy hại hơn, chính niềm tin mù quáng vào những thứ phi lý, phi logic được cho là “siêu nhiên” và “khó lý giải” ấy đang làm cho con người suy nghĩ lầm lạc, tiêu cực, kìm hãm sự phát triển, đẩy cuộc sống quẩn quanh trong đói nghèo và con người thì vẫn mơ hồ, mất phương hướng. Dòng người chen chúc lễ chùa Tam Chúc Vì sao người Việt dễ dãi để những niềm tin không logic dẫn đường…? Trong cuộc trao đổi với PV VOV2, chuyên gia xã hội học Phạm Bích San khẳng định, bản chất con người cần có niềm tin. Trên cơ sở niềm tin ấy, tùy vào các tình huống khác nhau sẽ được phát huy theo các cách khác nhau. “Niềm tin có thể làm nên những điều tuyệt vời, biến những thứ không thể thành có thể. Còn nếu mất niềm tin, sẽ không còn động lực làm việc, không còn động lực cống hiến, dễ mất phương hướng cả trong hiện tại và tương lai”- TS Phạm Bích San nhấn mạnh. Tuy nhiên, khi niềm tin trở thành cuồng tín, mù quáng, đó lại là thứ phải lên án và cần phải tìm cho ra “cơ chế” tâm lý nào đằng sau những niềm tin mù quáng ấy? Theo ông Đào Nhật Đình ở Minh Khai, Hà Nội, một xã hội cúi đầu trước thế giới vô thực, xì xụp xin lạy ngàn vạn điều may mắn từ thần linh và đặt niềm tin một cách sai chỗ là bởi những giá trị xã hội đang không thỏa mãn khát vọng của con người. “Nếu xã hội có sự công bằng và thành quả của mỗi người phụ thuộc trực tiếp và khả năng nỗ lực của người đó thì sự tin tưởng vào thánh thần cũng bớt đi. Yếu tố may mắn nhẽ ra chỉ chiếm 20% nhưng giờ là 70% thì người ta tin vào may mắn nhiều hơn”, ông Đào Nhật Đình khẳng định. TS Phạm Bích San cũng cho rằng, trong xã hội khi mà thật, giả lẫn lộn thì sẽ không ai dám chắc có thể đủ bản lĩnh để cưỡng lại và đứng ngoài vòng của những niềm tin mù quáng ấy. Thậm chí cũng không quá khi nói rằng, trong xã hội hiện nay đang có quá nhiều điều kiện để tạo nên một mảnh đất màu mỡ cho những niềm tin không có căn cứ khoa học có thể phát triển. Không những thế, vẫn còn một bộ phận lớn người Việt không có đầy đủ tư duy duy lý, để phân tích, đặt câu hỏi khi xảy ra một việc nào đó thì nguyên nhân là do đâu mà chỉ có thói quen đổ lỗi cho một lý do mơ hồ bên ngoài. Bởi vậy, khi những niềm tin vào khoa học không còn hy vọng, họ chỉ còn biết bám víu vào sự may rủi, vào niềm tin thần thánh một cách mê muội… Chuyên gia xã hội học Phạm Bích San Còn theo TS Mai Anh Tuấn, trường Đại học Văn hóa Hà Nội, đã có một khoảng thời gian khá dài, Nhà nước có sự can thiệp và kiểm soát tương đối tốt các hoạt động tín ngưỡng, tâm linh. Nhưng câu chuyện bắt đầu trở nên phức tạp hơn khi đất nước bước vào giai đoạn đổi mới, yếu tố thị trường chiếm lĩnh thì hoạt động tín ngưỡng, tâm linh ngày càng phát triển và chúng ta trở nên mất kiểm soát. Cũng như nhiều chuyên gia khác, TS Mai Anh Tuấn gọi những hành động đó là mê tín và nguyên nhân là do sự bất trắc khi thực hiện các kỳ vọng…Thay vì tin vào những điều mà khoa học đã chứng minh, nhiều người lại dễ dàng vào những thứ mơ hồ không hợp với lẽ tự nhiên. Chính sự “dễ dãi” trong niềm tin tín ngưỡng, có thể thần thánh hóa bất kỳ sự vật hiện tượng nào từ “rắn thần”, “cá thần” cho đến “đá thần”, “lươn thần”... đang là nguyên nhân khiến cho “căn bệnh” mê tín dị đoan có đất để trỗi dậy. TS Mai Anh Tuấn - Trường Đại học Văn hóa Hà Nội “Khi người ta thiếu niềm tin, cảm thấy bất an trong một xã hội nhiều biến cố, thay đổi bất thường như ốm đau bệnh tật, thậm chí là cả vô số sự chướng tai gai mắt, thiếu công bằng, người ta ắt sẽ tìm đến thế giới siêu nhiên, cầu mong sự phù hộ, che chở….” - TS Mai Anh Tuấn chia sẻ. Tìm lời giải thấu đáo để không còn những niềm tin chìm đắm trong sự mê muội… Nhìn nhận một cách thật sự khách quan, “đất sống”, “đất diễn” của những ông căn, bà cốt, những ông thần, bà thánh hay những lang băm “thần y” một phần là do tính hiếu kỳ, a dua, mê muội của người dân bày sẵn. Nếu như vẫn còn nhu cầu, vẫn còn những người dân tin mù quáng, vẫn muốn thử một lần thì vẫn sẽ mọc ra nhiều "thần y" tự phong gây họa cho nhiều người, nhiều gia đình…Bởi vậy, TS Mai Anh Tuấn cho rằng, mỗi người dân cần tỉnh táo, tự mình nâng cao sức đề kháng, biết đặt niềm tin đúng chỗ, tin yêu vào cuộc sống đang từng ngày khởi sắc. Có thật sự tồn tại những thế lực siêu nhiên bên cạnh con người? Cho đến nay, đó là điều khoa học chưa thể kết luận. Tuy nhiên, để tin vào một điều gì, người ta cần phải hiểu thật rõ về nó, biết được nguyên nhân, nguồn gốc, mức độ hợp lý của vấn đề… Chỉ như thế, niềm tin mới được đảm bảo. “Muốn giải quyết được thấu đáo vấn đề này thì phải đào tạo, tập huấn tư duy duy lý cho mỗi người để khi có chuyện xảy ra, họ phải đủ lý lẽ để lựa chọn đúng sai và phải biết tin vào sức mình là chính….” - TS Phạm Bích San nêu quan điểm.. Ngoài ra, cộng đồng cũng cần có sự thay đổi, trong đó quan trọng nhất là sự nêu gương của những nhà quản lý. Không ai khác, chính họ sẽ định hướng cho người dân có niềm tin đúng đắn. Và cũng đã đến lúc các cơ quan chức năng cần có các chế tài nghiêm khắc để chỉnh đốn lại các hoạt động văn hóa tín ngưỡng, tạo ra một môi trường sinh hoạt tâm linh, tôn giáo lành mạnh. “Cần lắm sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, những người đủ thẩm quyền và buộc phải có trách nhiệm xóa bỏ vấn nạn này cho xã hội"…Đó là điều mà TS Mai Anh Tuấn mong muốn. Niềm tin, sự khát khao dù có mãnh liệt đến mấy, nhưng thiếu cơ sở khoa học, thì cũng chỉ là niềm tin dại khờ, mê muội, hậu quả trước sau rồi cũng đến. Đất nước chỉ có thể hùng cường, phát triển bền vững bởi những con người văn minh và không cho phép tồn tại những niềm tin mê muội vào những thứ phi lý, phi logic. Nghe nội dung chuyên mục “Chuyện hôm nay” bàn về chủ đề này ngay dưới đây Khái niệm “logic” đã không còn xa lạ với hầu hết chúng ta, và có thể bắt gặp khái niệm này trong rất nhiều khía cạnh của cuộc sống. Chẳng hạn như khi đi xin việc làm, trong nội dung mô tả công việc cũng có một mục yêu cầu kỹ năng “ứng cử viên nên có kỹ năng tư duy logic”, hay trong chương trình phổ thông ngày nay cũng dần dần hướng tới việc đào tạo thế hệ trẻ với “tư duy logic”. Mặc dù khái niệm này phổ biến như vậy nhưng không phải ai cũng hiểu rõ tư duy logic nghĩa là gì và như thế nào được gọi là người có tư duy logic. Bài viết này sẽ giải thích rõ về khái niệm của tư duy logic và phân tích một số tác nhân đã và đang cản trở khả năng tư duy logic. Logic hay lý luận học là một từ có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ λογική logos , mang nghĩa nguyên thủy là từ ngữ, hoặc điều đã được nói, nhưng trong nhiều ngôn từ châu Âu thì mang ý nghĩa là tâm lý hoặc lập luận hay lý trí .Khi tất cả chúng ta nói rằng lập luận của một người là logic hay hài hòa và hợp lý, nghĩa là cách người đó lý giải nguyên do của vấn đề đã thỏa mãn nhu cầu được những vướng mắc trong tâm lý của tất cả chúng ta . Tư duy logic là gì? Tư duy logic là gì? Mặc dù nhiều người sẽ không chú ý về quy trình tư duy logic nhưng toàn bộ tất cả chúng ta thường đối lập với những trường hợp cần có kiến thức và kỹ năng lý luận logic trong ngày. Một ngày của mỗi người gồm nhiều trách nhiệm cần làm, nên mỗi người luôn phải hoạt động trí não và sắp xếp những thông tin để tìm ra giải pháp tuyệt đối. Nhờ có tư duy logic mà việc nghiên cứu và phân tích một trường hợp sẽ suôn sẻ hơn và đưa đến một giải pháp hài hòa và hợp lý. Tư duy logic có một cách xử lý yếu tố là trải qua việc vận dụng những nguyên tắc suy luận rồi suy ra một Kết luận. Kết luận không hề bị sai nếu như cơ sở tiền đề của nó đúng .Ví dụ của suy luận hợp logic A- Một đất nước muốn phát triển về nhiều mặt thì phải hội nhập quốc tế. B- Việt Nam muốn phát triển về nhiều mặt Từ A và B ta kết luận Vậy, Việt Nam phải hội nhập quốc tế. Khi lý luận, người nói hoặc người viết cần sắp xếp tâm lý theo một chuỗi link nhau và diễn đạt câu từ một cách ngặt nghèo và giữa những yếu tố trong lời nói có một mối quan hệ tất yếu tương thích cái ý này link với ý kia một cách mạch lạc và thành một đường thẳng. Các nguyên do thường sắp xếp dưới dạng chuỗi. Ví dụ, trường hợp A gây ra B. Sau đó, B dẫn đến tác dụng C. Chuỗi nguyên do này hoàn toàn có thể được biểu đồ hoá như sau Ví dụLan về nhà và phát hiện sàn nhà bị ướt. Sau một lúc tìm kiếm nguyên do gây ra việc sàn nhà ướt thì Lan phát hiện nước rỉ ra từ máy lạnh. Để xử lý việc sàn nhà ướt, Lan tìm một cái khăn và 1 cái thau để thấm nước, giữa đêm khi nước đầy thì Lan mang đi đổ và việc này lặp lại suốt 3 đêm. Vậy Lan chỉ đang dừng ở điểm B mà chưa tìm ra nguyên do gốc là A. Cách để xử lý việc này dứt khoát đó là giải quyết và xử lý máy lạnh để nó không rỉ nước nữa và Lan cần liên hệ với thợ sửa máy lạnh để sửa chữa thay thế thực trạng này .Có thể thấy rằng trong chuỗi cơ sở trên vẫn có năng lực là C màn biểu diễn một hiệu quả mơ hồ, chưa tìm được nguyên do rõ ràng. Trong khi đó, B là nguyên do của C nhưng nếu C còn mơ hồ thì nghĩa là B cũng đang mơ hồ. Vậy để hiểu được nguyên do gốc thì phải xét kỹ cơ sở A Tư duy logic và mối liên hệ với việc giải quyết tận gốc của một vấn đề Từ định nghĩa và ví dụ về tư duy logic trên, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể thấy rằng năng lực logic cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý những yếu tố mà tất cả chúng ta đương đầu hằng ngày . Ví dụ Một người A nói rằng “Tôi học tiếng Anh mãi mà chưa giỏi.”. Vậy chúng ta đưa ra lý luận logic như thế nào đối với câu nói trên? Trước tiên, phải đặt ra câu hỏi “Tại sao?” Tại sao bạn lại chưa giỏi tiếng Anh ? Giả sử A vấn đáp là “ Tại tiếng Anh khó quá ! ” thì rõ ràng đây là một lập luận thiếu logic và không thuyết phục. Nếu vấn đáp theo cách này thì sẽ không hề tìm ra giải pháp do tại chẳng ai làm cho tiếng Anh dễ hơn được. Ngoài ra, khi bạn A nói tiếng Anh khó, vậy thì khó là khó ở mức độ nào và khó ở những điểm nào ?Ta hoàn toàn có thể thấy lập luận này không có địa thế căn cứ và không dẫn tới hướng xử lý yếu tố cho bạn A .Câu vấn đáp sẽ logic và thuyết phục hơn nếu như A đưa ra những nguyên do đơn cử, ví dụ điển hình như Lý do thứ nhất Vì tôi chưa không có nhiều thời gian cho việc học tiếng Anh Lý do thứ hai Do phương pháp học tiếng Anh của tôi chưa hiệu quả Có thể thấy khi đưa ra nguyên do như trên thì A đang dần tìm ra được giải pháp cho yếu tố. Để xử lý được thì A cần liên tục vấn đáp những câu hỏi tại sao từ 2 nguyên do trên .Với nguyên do 1 Vì sao không có nhiều thời hạn học tiếng Anh ? Vì tôi bận chơi game; bận đi cà phê với bạn… Với nguyên do 1 Vì sao không có nhiều thời hạn học tiếng Anh ? Vì tôi bận chơi game; bận đi cà phê với bạn… Với nguyên do 1 Vì sao phương pháp học tiếng Anh đang vận dụng lại chưa hiệu suất cao ?Với câu hỏi này bản thân người học cần khám phá bản thân đang gặp yếu tố gì trong quy trình học tiếng Anh không có từ vựng khi nói, nghe không được, viết sai ngữ pháp, … để hoàn toàn có thể đổi khác phương pháp học khác .Qua ví dụ trên hoàn toàn có thể thấy rằng tư duy logic giúp tất cả chúng ta tìm hiểu và khám phá được nguyên do, thực chất của yếu tố và từ đó tìm ra cách xử lý. Khi vấn đáp được càng nhiều câu hỏi tại sao thì yếu tố đó sẽ càng được đào sâu hơn .Trở lại ví dụ, khi đã biết nguyên do làm cho thời hạn học tiếng Anh ít thì bạn A hoàn toàn có thể liệt kê ra những giải pháp để xử lý yếu tố của bạn ấy, ví dụ điển hình như giảm thời hạn chơi game hay là dành ít thời hạn đi cafe hơn, Các kiểu lập luận phi logic Lập luận “trước sau” Kiểu lập luận này là một trong những rào cản của tư duy logic làm cho việc suy luận thiếu hài hòa và hợp lý. Lập luận “ trước sau ” nghĩa là tuyệt đối hoá dữ kiện tất cả chúng ta đã biết trước. Khi lập luận, nếu tất cả chúng ta chỉ dựa vào những gì bản thân biết hoặc dựa trên nhận định và đánh giá cá thể thì sẽ dẫn đến Tóm lại lỏng lẻo, không thuyết phục vì những đánh giá và nhận định này sẽ không đúng trong toàn bộ trường hợp. Do đó, tất cả chúng ta cần tránh kiểu tư duy này và cần phải tư duy rành mạch để đưa ra nguyên do hài hòa và hợp lý .Ví dụ Nam là một người hơi cẩu thả. Phát là người ở cạnh căn hộ chung cư cao cấp của Nam và biết Nam hay làm rơi bể đồ vật. Một ngày nọ, chậu hoa ở hiên chạy trước nhà Phát bị bể tan nát, Phát ngay lập tức suy luận rằng Nam là người đã làm vỡ chậu hoa vì Nam rất hay làm hỏng đồ vật . Ví dụ trên chính là ví dụ về kiểu lập luận “trước sau”, Phát chỉ dựa vào 1 điều anh biết về Nam và đưa ra kết luận. Ngoài ra, Phát không hề suy xét những cơ sở khác chẳng hạn như có thể có người vô tình đi ngang làm bể hoặc do gió mạnh, và rõ ràng trong suy luận của anh không hề có chứng cứ nào chứng minh là Nam đã làm bể chậu hoa. Lối lập luận vòng tròn Là kiểu lập luận mà trong đó những luận cứ của một mệnh đề lại tiềm ẩn đúng mệnh đề đó .Ví dụ trường hợp đơn cử A hỏi B Thi văn cuối kì này bạn nghĩ sẽ ra đề khó không? B khẳng định Tôi nghĩ đề sẽ khó đấy, có thể ra cả tác phẩm giảm tải. Thế là A nói cho những bạn khác trong lớp là đề văn cuối kì sẽ khó. Sau đó, cả lớp đều ra sức học hết bài này đến bài khác và học cả bài giảm tải. A vẫn cảm thấy hoài nghi nên hỏi B thêm 1 lần nữa, và lần này B cũng chứng minh và khẳng định như vậy .Nghi ngờ rằng mình đã suy đoán sai nên quyết định hành động đi hỏi quan điểm bạn C. Bạn C cũng vấn đáp rằng đề khó . B thắc mắc Sao bạn biết vậy? C đáp Thì tôi thấy ai cũng học hết cả sách, học cả bài giảm tải đấy. Từ đó, hoàn toàn có thể thấy rằng khẳng định chắc chắn của B và C đều là một và cả 2 bạn đều không có cơ sở nào để chứng tỏ lời nói của mình là đúng. Tình huống được Tóm lại như sau B hỏi ý của C, sau đó C khẳng định đề khó dựa trên hành vi của A và những bạn khác, ở đầu cuối A thì lại hành vi dựa trên chính lời nói của B . Cách cải thiện tư duy logic và tránh hai lỗi lập luận “trước sau” và lập luận vòng tròn Có thể thấy rằng, hai kiểu lập luận phi logic được đề cập ở trên diễn ra khá thông dụng trong những trường hợp hằng ngày. Nhìn chung, để cải tổ năng lực lập luận hiệu suất cao thì việc quan trọng cần làm đó là học cách quan tâm đến chi tiết cụ thể. Sau khi đã xem xét những cụ thể kỹ lưỡng thì sẽ đi đến bước nghiên cứu và phân tích và nhìn nhận dựa trên cơ sở A, B, C, D … đó. Cuối cùng, tổng hợp những cơ sở theo một chuỗi link và đi đến Kết luận của yếu tố. Dưới đây là một vài gợi ý giúp tất cả chúng ta cải tổ năng lực tư duy và tránh những kiểu lập luận phi logic . Trong quá trình tư duy logic, mỗi người cần tránh việc nhận định mọi thứ từ góc nhìn cá nhân. Các giác quan mà một người cảm nhận chỉ được xem như nhận thức cá nhân, không thể bị nhầm lẫn với logic. Vì vậy, khi giải quyết vấn đề chúng ta cần phân định rõ ràng cảm xúc và lý lẽ, tránh dựa trên những ý kiến chủ quan và kinh nghiệm chưa được xác thực. Chẳng hạn, có hai người cùng nhau chiêm ngưỡng và thưởng thức một bữa ăn. Đối với người này thì món ăn có mùi không dễ chịu, trong khi người kia vẫn đang chiêm ngưỡng và thưởng thức món ăn đó. Người tiên phong không thích mùi của món ăn và cứ thế Kết luận rằng món ấy không ăn được, không tốt cho sức khỏe thể chất và không được chế biến cẩn trọng. Đó không phải là một Kết luận hài hòa và hợp lý .Trước hết, người A không có bất kể dẫn chứng chắc như đinh nào về việc món ăn kém chất lượng hay được chế biến cẩu thả. Do đó, Kết luận người A có được chỉ từ nhận định và đánh giá cá thể là không tương thích .Để có được Tóm lại thấu đáo, họ phải gạt sang bên những quan điểm dựa trên kinh nghiệm tay nghề cá thể và xem xét những thông tin đã được chứng tỏ, như những thành phần nguyên vật liệu của món ăn, cách nấu và những thiết bị được dùng trong lúc chế biến, để hoàn toàn có thể đưa ra một công bố đủ luận cứ chứng tỏ. Ngoài những gì mình quan sát được, người A cũng chỉ nên đưa ra Tóm lại sau khi đã tìm hiểu và khám phá qua kỹ năng và kiến thức siêu thị nhà hàng, không nên dựa trên những phỏng đoán phiến diện . Nhận định chủ quan từ cá nhân Kết luận từ ví dụ Để lập luận ngặt nghèo và hài hòa và hợp lý, mỗi người cần rèn luyện việc tâm lý cẩn trọng trước khi quyết định hành động hoặc Kết luận một việc gì. Vì tư duy logic là tích lũy tổng thể những chi tiết cụ thể và sắp xếp chúng lại với nhau cho đến khi chuỗi cơ sở thật sự rõ ràng nên kế hoạch đóng vai trò chính trong quy trình này. Để rèn luyện kiến thức và kỹ năng này thì mỗi người nên mở màn bằng cách đặt câu hỏi cho tổng thể mọi yếu tố và nỗ lực làm rõ những chi tiết cụ thể có tính tái diễn. Học hỏi từ những sai lầm đáng tiếc của mình hay những người xung quanh để hoàn toàn có thể lường trước những trường hợp hoàn toàn có thể xảy ra. Giữ cho trí não liên tục hoạt động giải trí, tìm kiếm chi tiết cụ thể và tìm hiểu và khám phá đặc thù của chúng khi riêng không liên quan gì đến nhau và theo nhóm trước khi tập trung chuyên sâu vào nghiên cứu và phân tích bao quát hàng loạt yếu tố . Kết luận Tư duy logic là một kỹ năng vô cùng cần thiết trong xã hội hiện đại. Người có tư duy logic sẽ suy nghĩ mọi vấn đề một cách hợp lý, có sâu chuỗi sự kiện và không giải quyết vấn đề theo cảm tính. Thông thường, để giải quyết được các vấn đề một cách logic, chúng ta thường tập trung vào việc trả lời câu hỏi tại sao để tìm ra những nguyên nhân. Tác giả hi vọng rằng bài viết đã giúp người đọc đã hiểu thêm về các tác nhân gây cản trở quá trình tư duy logic và lối lập luận phi logic để có thể tránh những tác nhân đó và có thể cải thiện khả năng lập luận logic hơn. Tài liệu tham khảo Đàm Huệ Phương Ừ thì logic đưa mình đi từ A đến B nhưng làm thế nào qua những Ngõ Hà Nội nếu chỉ tin vào logic? Có một phố mang tên là Ngõ. Phố không ở đường nào mà ở khắp xung quanh. Không thể yêu nếu ám thị mình là kí sinh trùng, nhưng cũng không thể không yêu từng mét vuông chật hẹp – nơi không ít người sống chẳng hơn gì một loài kí sinh! Hành trình khám phá Ngõ Hà Nội đem đến kiến thức thú vị và cả những liên tưởng nhân sinh. Chuyện ấy, mình được nghe kể thế này …1 “Ngõ nhỏ, phố nhỏ”, nguyên cớ từ đâu?Phố Ngõ Hà Nội không phải là con đường lớn phục vụ đi lại dù đó là một phần chức năng. Phố - Ngõ đúng hơn là công cụ được mổ xẻ tự phát và bởi rất nhiều ý định khác nhau khiến cấu trúc đô thị hỗn loạn. Sự hỗn loạn đến từ những con Ngõ chằng chịt, nhiều ngôi nhà triều đại cố công quy hoạch Hà Nội là kinh đô vàng son dễ biết qua nguy nga đền đài giờ đây ít nhiều không còn hoặc dựa vào ghi chép hành chính đương thời. Hà Nội dưới thời Hậu Lê rồi qua Tây Sơn có nhiều thay đổi mang tính tự phát. Quỹ đất mở rộng bởi hoạt động lấp sông hồ, người dân cơi nới thêm nhiều, nhất là khu vực 36 phố cổ. Sau hơn 800 năm, Thăng Long không còn là “rồng bay lên” mà chỉ là nơi “thịnh vượng”. Năm 1820, Minh Mạng lên ngôi cho sửa Hoàng Việt luật lệ nhắc đến quy định xây nhà Hà Nội như sau “Nhà trong trường hợp nào cũng không được xây trên nền hai cấp hay chồng hai mái. Cấm làm nhà có gác cao bằng vai kiệu trương quan đi tuần … Cấm không được trổ cửa số ra bên ngoài”. Những cấm đoán trong xây dựng này buộc người dân phải giảm chiều cao nhà ở, thay vào đó là chiều dài hay mặt tiền ngôi nhà. Chính sách thuế nhà nước từ thời đầu đến Tự Đức cũng quy định “không căn cứ vào buôn to hay buôn nhỏ, bất kể chiều sâu và dự trữ hàng hóa nhiều ít, thuế được định thu theo chiều rộng mặt tiền”. Điều này khiến các nhà có mặt tiền rộng è lưng ra đóng thuế, họ thích ứng bằng cách sẻ mặt tiền ngôi nhà thành hai ba phần chia cho con cái, hoặc bán/cho thuê. Hai quy định này ảnh hưởng tiêu cực đến quy hoạch đô thị. Nó lý giải vì sao những ngôi nhà điển hình Hà Nội đối với tầng lớp thị dân tại khu vực trung tâm lại thường thấp, dài và 1875, một hiệp ước được ký kết nhằm nhượng đất bờ phải sông Hồng đổi lấy việc trả lại khu vực thành cổ bị Pháp chiếm đoạt bằng vũ lực hai năm trước đó. Năm 1882, Pháp phá vỡ thỏa thuận, tái chiếm khu phố cổ. Một năm sau, con đường thoát hiểm được xây dựng nối khu thành cổ với vùng đất bên sông, dấu hiệu đầu tiên về việc Pháp bắt đầu quy hoạch Hà Nội. Con đường ấy chính là trục đường Tràng Thi và Tràng Tiền ngày nay. Những diễn tiến trên bổ sung kiến thức cho sự kiện năm 1884, Pháp quyết định tái cấu trúc quy hoạch Hà Nội. Công sứ Bonnal nhận nhiệm vụ không hề dễ dàng, ông chỉnh trang “đống hỗn loạn, mất trật tự” bằng nhiều quy định về vỉa hè, quy định chiều rộng lòng đường, khoảng cách lối đi giữa các nhà hay quy định về phòng cháy – chữa cháy, … Hai nội dung trọng tâm của bản kế hoạch là cải tạo khu phố cổ người Việt ở và xây khu phố mới cho quan lại Pháp. Ở khu phố cổ, Pháp tôn trọng những ngôi nhà ống hiện diện từ trước và chỉ tiến hành xây chen nhà mới tại những ô – thửa đất còn trống, hoặc thay thế những ngôi nhà hư hại. Ngõ vốn dĩ là đường đi giữa các làng hoặc khoảng cách giữa các nhà, giờ đây được xây thêm phục vụ mục đích giãn dân, dồn dân nên trở chật hẹp. Đây là hoạt động dồn nén lần thứ nhất. Còn đối với khu phố mới, Pháp thiết kế chặt chẽ, mang tính trang trí hơn là bám sát địa hình. Những đường kẻ ô bàn cờ, đường chéo hay góc bo tròn cắt nhau uốn quanh hồ; xây thêm những công trình nguy nga như Nhà hát Lớn, Bưu điện thành phố, Đại học Dược, … và hàng cây xanh đã tạo ra khung cảnh ấn tượng mang hơi thở lãng mạn Paris nhỏ nhắn tại thành phố Viễn Đông. Nhìn cấu trúc nhà ở, ta thấy sự khác nhau về chức năng. Ví dụ nhà Pháp xây chen vào phố cũ là để ở và kinh doanh nên có khoảng cách giữa mặt tiền và phía sau, khoảng cách đó giờ đây là khoảng sân chung nhỏ bé, nơi có nhà vệ sinh công cộng cho cả Phố Ngõ. Còn nhà trong phố mới thuần để ở nên Pháp thỏa thích xây các biệt thự hình khối với kiến trúc đa động dồn nén lần thứ hai được nhắc đến sau năm 1954, khi Pháp rời khỏi Hà Nội. Một số lượng lớn nhà trong khu phố cổ được chính quyền tiếp quản rồi phân phối theo chính sách cho quân – dân trở về. Việc nhiều hộ gia đình cùng chia sẻ một căn nhà vốn dĩ đã dài, hẹp và thấp dẫn tới những hệ lụy đáng kể, không chỉ tác động tiêu cực tới giá trị nguyên bản mà việc khai thác tối đa khiến căn nhà xuống cấp nhanh chóng. Tình trạng không được cải thiện, bị ngó lơ khi thành phố quằn mình trong chiến tranh phá hoại Mỹ, lo chuyện “cái ăn trước còn ở thế nào xong thôi”, ngươi ta chả thiết kêu và cũng không thể kêu. Giai đoạn đổi mới từ năm 1986 đưa nhiều vấn đề tồn đọng ra ánh sáng, trong đó có quy hoạch đô thị ở khu phố cổ. Nhà phố bị biến đổi nghiêm trọng từ không gian chức năng tới hình thức kiến trúc. Người dân tự phát cơi nới, sống chen chúc theo kiểu “điền vào chỗ trống” tạo ra hằng hà Ngõ nhỏ chật hẹp. Cuộc sống người dân bị bức ép không thể thay đổi trong bối rối của Sở quy hoạch thành thích ứng tự phát của cộng đồng dân cư, chương trình đô thị vị kỷ của Pháp và năng lực quy hoạch yếu kém sau này chính là những lí do khiến ta tự hào vẻ đẹp “phố Pháp” ánh lên trong “phố Phái” nhưng cũng thẳng thắn buồn đau khi “phố cổ” tan tành theo “phố cũ”. Để lí giải bốn từ “phố nhỏ, Ngõ nhỏ” có lẽ cần nhiều thời gian hơn. Nhưng những điều trên cho ta cái nhìn khách quan về Ngõ Hà Nội đặt trong tiến trình lịch sử quy hoạch Thủ đô2 Không ai Logic trong Phố Ngõ này!Diễn trình dồn nén và thay đổi không mấy lạc quan kia lại được nhìn nhận hết sức lạc quan? Hà Nội vô tình có thêm đặc sản “Ngõ nhỏ, phố nhỏ”. Biết bao người qua bao thế hệ sinh sống trong Phố Ngõ dưới những tầng mái nhà đua nhô lấp đi khoảng ánh sáng hiếm hoi. Martin Rama nói thế này trong cuốn “Hà Nội, một chốn rong chơi” một việc mà khởi đầu mang hơi hướng của sự cưỡng bức cuối cùng lại trở thành một sự gắn kết thú vị hơn nhiều … Cuộc sống luôn tiếp diễn trong các Ngõ phố. Và trong lúc đó phố phường và phố Tây không chỉ giữ được bản sắc của mình chúng hòa hợp bền chặt, bằng cách có thể, để vĩnh viễn trở nên một. Cả phố Tây và phố phường đều trở thành phố ta”. Đúng là Hà Nội luôn có cách biến mọi xung lực đa chiều thành một, thành riêng có hấp dẫn mọi thang trong Ngõ Hà Nội, ta thấy mình là người khám phá cừ khôi được đáp trả bằng món quà bất ngờ, nhỏ bé thôi nhưng đầy rung động. Có nhành hoa đua ra từ hiên, có vệt nắng xiên ôm mảng tường vỡ hay dấu vết in Hanoi. Hiển nhiên người Hà Nội đã hơn một lần đi vào Ngõ và có danh sách những địa chỉ bí mật nằm trong. Nơi gác quán café xếp ra vài ba ghế nhựa hòa điệu LaVie En Rose, mình rảnh rang đọc sách. Nơi anh chàng loay hoay không biết sao khi xe chắn lối Ngõ đi trong lúc đợi nàng. Hay có những nơi mà chính người địa phương không biết, thường là quán ngon truyền miệng. Khám phá Ngõ Hà Nội, nhiều cảm xúc không biết xếp ra sao. Nhớ có lần đi ăn bún đậu trong Ngõ Hàng Khay, mình ngước lên nhìn là cả nồi nước sôi đang kéo lên bằng dây thòng, hú vía!Những rung động kích thích giác quan không vì vẻ đẹp nguy nga mà từ bóc mẽ trần trụi ở cự ly gần hay “những cú chuyển góc đầy thách thức”. Đứng trước Ngõ, mình tò mò như có lời mời gọi dấn thân. Ngõ tưởng hẹp mà đi ba bước bỗng mở rộng thênh thang dẫn sang cả những Ngõ, ngách, hẻm khác nữa. Vô vàn Ngõ cụt, Ngõ chéo nhau, đoạn lách tắt liên thông. Hãy cẩn thận bước vào Ngõ vì chẳng bản đồ nào có thể giúp bạn. Trong lúc bối rối nhất, bạn ngửi thấy mùi thơm của nhà nào đang nấu ăn chen lẫn khí ẩm mốc, xú uế từ đống rác tập kết. Mảng tưởng bong tróc phun sơn Graffiti sát bên bảng thông báo hay hàng tá quảng cáo, khoan cát bê tông điển hình. Nếu để ý phóng tầm mắt lên cao, bạn thấy vô số dấu ấn kiến trúc xưa cũ trên trán nhà, ban công sắt hay ô cửa phong cách Beaux Arts, … Khung cảnh ấy có cả dây phơi áo lót, quần dài, áo dạ, … chảy tong tỏng nước. Mùa hè vào Ngõ, mình thấy mát lạnh như cụ Tuân gợi tả “… như đưng trong hè cái Ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện”. Mùa đông hiu hắt hơn, gió thổi lộng nên các nhà khép cửa. Ánh sáng trong đây là tổng hòa ánh sáng hắt ra từ bóng điện mỗi nhà quanh năm luôn bật. Rồi tiếng còi xe inh ỏi, tiếng tụng kinh mồng Một, tiếng trẻ con đá bóng bị người lớn quát tháo, tiếng mưa rơi lộp độp, … Tiếp nhận này chưa kịp ý thức thì tiếp nhận khác mở ra. Tất cả đồng loạt, thách thức nhau chan chát trong chỉ một không gian. Điều ấy khiến người mới đến bị căng ra, phải dè chừng từng chút. Không dễ gì hòa hợp giữa ngần ấy xúc cảm và cũng không dễ gì vượt ra khỏi ma trận hỗn loạn của Phố Ngõ. Nhưng càng đi lạc lại càng thú vị vì mình được hòa nhập rất gần vào trong cuộc sống thị dân Hà Nội.3 Câu hát ấy nghe còn lãng mạn không?Nói như Nguyễn Ngọc Tiến “Hiểu Ngõ tức là hiểu Hà Nội” và trong cố gắng thấu hiếu Ngõ, ta không thể bỏ qua cuộc sống người dân. Người đến khám phá thích thú, nhưng chớ dại đặt ánh mắt soi mói. Bởi có mặc cảm rằng “nhà trong Ngõ” là nghèo khó, khác với “nhà mặt phố” hoặc cũng chả vui gì khi phải ở Ngõ. Mọi thứ phô bày hết cả nên dễ khiến họ tự ti, không thoải mái. Câu “hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau” hình như đúng hơn với dân Ngõ. Khó mà xin lon gạo, bơ muối ở chung cư hay khu phố nhưng việc đó rất dễ ở đây vì “đồng cảnh tương lân”. Chuyện xích mích qua lại trong Ngõ cũng nhiều, vẫn bởi “nhà này biết tỏng nhà kia” nên khi thấu hiểu quá lại thành ra can dự, tọc mọc chuyện không đâu. Thói hư tật xấu và tính cách tốt đẹp đều dễ lộ hiện khi ngần ấy con người chen chúc, chia sẻ không gian chật hẹp với nào cũng có Ngõ, chật hẹp xen kẽ nhau. Cứ một nhà mặt tiền lớn lại tới một con Ngõ. Chiều ngang đoạn hẹp nhất gần 49 cm, rộng nhất hơn 60 cm, nơi thấp nhất 1,68 m. Mật độ dân cư của Hà Nội tính đến hết năm 2016 xấp xỉ 3490 người/km2, gấp gần 100 lần so với mật độ được khuyến nghị là chỉ từ 35 – 40 người/km2. Mình không xa lạ gì chuyện có 4-5 người sống vỏn vẹn trong chưa đầy 7m2 ở khu phố cổ Hà Nội. “Khổ như ở phố cổ” - nhà đúng hơn là cái hầm ẩm thấp, chỗ chui ra chui vào chả khác nào buồng cũi. Kì lạ đôi vợ chồng năm nay đã ngoài bảy mươi, sống giữa Thủ đô mà ngày nào cũng đi cọ hố xí công cộng? Họ ở trên nóc nhà vệ sinh. Ông bà có hai người con, cậu con trai đi lao động biệt tăm gần tháng mới về. Cậu làm thêm ở quán ăn cách nhà trăm mét nhưng thà ở ngoài đường còn hơn về nhà – muốn thay quần áo cũng phải nằm xuống mà thay. Cô con gái lấy chồng bên Hà Đông thường không trở về. Đồ vật đáng giá trong nhà là tấm ảnh cưới của cô con gái và huân chương thương binh hạng nặng … Ừ thì hộ tịch Thủ đô nhưng những hôm nắng nóng, ông bà thường phải ra ngoài đường ngủ, không hơn gì là kẻ vô gia nhớ câu hát “Ngõ nhỏ, phố nhỏ, nhà tôi ở đó, đêm lặng nghe trong gió, tiếng sông Hồng thở than”, mình chỉ thấy toàn mùi hôi thối bốc lên trong tiếng thở than đêm dài. Ngõ ơi, Ngõ hiểu Hà Nội nhất và cũng hiểu trăm đời bám víu. Ngõ nói gì đây với đám người đang chật vật tìm lối thoát - những người bị “hút cạn, bỏ mặc’ bởi chính sự phát triển quá nhanh của đô thị? Họ tồn tại câm lặng trong trường âm thanh rộn ràng, họ sống thật chẳng hơn gì một loài kí sinh vô tri giữa trăm mối nhân gian. Chuyện không dừng lại đó …Trong bài hát mới ra, Ngọt Band kể đám trẻ thành phố loay hoay nhìn vào TV rồi thấy người khác nhìn vào TV. Đấy không phải là những hạn hẹp mà ta bị gò bó, rập khuôn đó sao? Chúng ta thấy chán, tự thỏa mãn vào các chương trình giải trí rồi lại thấy chán trong toàn “đắng cay vô vị”. Mình có thể “chuyển kênh” nhưng lại giữ nghe. Có sự khiên cưỡng chấp nhận hay không thể thay đổi vì thói quen nào không? Hay chỉ bởi mối quan hệ giữa chúng ta là kí sinh đô thị. Không làm cách nào để thoát ra khỏi, không làm cách nào để thoát ra khỏi … Khái niệm kí sinh – vật chủ trở lại ám ảnh, ghê sợ hơn. Nó không dừng lại ở số mét vuông ta sở hữu. Nó nằm bám trong chính con người khi ta không ý thức được sự tồn tại bản thân. Nếu đã không ý thức tồn tại thì có lẽ ta chưa từng sống trên 1m2 Ngõ tự nó quanh quẩn. Những người sống bám víu vào Phố Ngõ chấp nhận lối sống thường thường thì cũng rất dễ quẩn quanh. Chúng ta yêu Ngõ nhưng đừng ám thị mình là loài kí sinh vào Ngõ, đừng để đầu óc chỉ toàn những con Ngõ liên tu với nhau mà không ra đường lớn. Ý thức về sự tồn tại, dằn vặt tìm ra cho mình một lối thoát khỏi những vòng vo, khỏi những hoàn cảnh khách quan chưa bao giờ dễ dàng nếu cứ mãi sống hoặc tự thỏa mãn trong chính con Ngõ do mình tạo ra. Tình cảnh ấy nếu không thoát được thì rất dễ cuộc đời kết bằng khung cảnh kinh dị. Tất cả chết mà không biết vì sao!Liên tưởng ý niệm kí sinh không xa vời câu chuyện Phố Ngõ bởi nó diễn tả khá trúng những gì diễn ra bên trong đô thị ngày nay, về cảm xúc bên trong của không ít người sống trong Ngõ. Vậy làm sao đây để thoát ra được?4 Chỉ dẫn không tốn một xu để thoát khỏi những con NgõMình đã bàn nguyên cớ Ngõ Hà Nội chật hẹp, về những trải nghiệm phi logic hay liên tưởng cảnh sống thị dân nhọc nhằn trong hành trình hiểu Ngõ. Phải nói rằng tình yêu với Ngõ phi logic hệt như cách thức mình vượt qua nó và để vượt qua nó thì cũng chỉ bằng một cách thức đơn giản - không hề cần tới logic.“Tôi xa Hà Nội năm lên mười tám, khi vừa biết yêu. Bao nhiêu mộng đẹp tan theo thành khói …” Biết bao người sống lay lắt ở Hà Nội và cũng biết bao người rời xa Hà Nội. Họ đến miền Nam, họ sang nước ngoài hay còn nơi nào khác? Những ngày Hà Nội được quan tâm không vì trời thu nắng đẹp, không vì giải phóng thủ đô mà vì không khí luôn ở mức ô nhiễm nhất thì rời đi cho “dễ thở” cũng hợp lý lắm chứ. Bất cứ sự ra đi có chủ đích tốt đẹp nào cũng đáng được ủng hộ để thoát khỏi quẩn quanh. Cốt tủy họ tìm kiếm điều gì sau những hành trình không thể không mỏi. Nếu cố gắng tìm kiếm không mục đích chẳng khác nào chạy quanh trong Ngõ cụt. Ngõ Hà Nội như mạch máu vươn dài nuôi sống thị dân đang ngày càng tắc nghẽn giống như “những con Ngõ trong bản thân” luôn đầy rẫy định kiến, hoài nghi và lo sợ. Làm thế nào để thoát ra khỏi đây? Bạn chớ nên hoang mang vì đã có chiếc la bàn mang tên Tình - yêu - không - phụ - ra mỗi chúng ta đều là kí sinh hay vật chủ của một thứ gì đó. Như cách mà cố nhiên không thứ gì là không phụ thuộc vào nhau. Biết như thế để hiểu “không phụ thuộc” không có nghĩa là tách biệt hoàn toàn. Nó là cảm giác hạnh phúc xuất phát từ chính nhiều con Ngõ chằng chịt và trước ngã rẽ cuộc đời, mình chẳng thể mong đợi người khác, không thể bị níu chân bởi quá khứ và càng không nên vì ham muốn vật chất mà ốm đau. Chỉ có mình - chỉ mình có cho mình mà thôi. Tự mình phải biết mình đang thở, đang nghe, đang nhìn rồi nâng lên thành đáng thở, đáng nhìn, đáng nghe. Hạnh phúc chỉ có được từ bên trong khi mình học hỏi, ý thức vượt lên ngoại cảnh sống vô thường và những ham muốn tầm thường bản trình tìm kiếm tình yêu không khiến bạn cảm thấy bị phụ thuộc luôn có nhiều dấu hiệu chỉ dẫn và đừng ngại mở lời chia sẻ. Nó đơn giản như hơi thở, như khoảnh khắc mình đã biết yêu chân thành hoặc khi cố gắng vì mục đích cao đẹp cho tất cả. Không phụ thuộc là không còn chấp vào điều thường tình bên ngoài, là khi ta thấu hiểu và yêu thương. Mỗi người sẽ có những khái niệm khác nhau. Quan trọng là ta tri giác không ngừng nghiêm khắc, tự hoàn thiện bản thân để theo đuổi nó. Được vậy, mình đã thoát ra khỏi những con Ngõ bản thân, lo gì mà không thoát khỏi những con Ngõ Hà Nội? Hiểu Phố Ngõ như thế thì không chỉ hiểu Hà Nội mà chính Ngõ đang đề nghị cho mình một cách sống. Mình nhập vào Ngõ để thoát khỏi Ngõ. Đó là chỉ dẫn quan trọng duy nhất, không tốn một xu.5 Thương một đời, nào đâu phải Tạm ThươngNếu một ngày nắng đẹp mình đi bên nhau, mình sẽ kể với nhau những gì về Phố Ngõ …Ngõ nổi tiếng gắn với Thăng Long xưa có lẽ là Ngõ Tràng An, nơi có chùa Tràng An. Phố Huế, Chợ Hôm chen chúc không lan vào được trong con Ngõ tưởng cụt bổng mở ra ngã ba rồi chợt ngoặt một đường thẳng. Ta như lạc vào miền cổ tích xa xưa, như về lại hồi con trẻ, theo bà theo mẹ lên chùa lễ Phật. Lòng trần xin bỏ lại trước bậc tam quan. Hãy đùa chơi đi nào em bé người lớn. Trời thu đang dệt tầng không, chuông vang mõ gõ dệt trong lòng người sự bình an vô tận. Thưa cụ Băng Sơn, cháu đã đi khảo nhiều nơi Ngõ phố và Hà Nội đúng thật không có Ngõ thứ hai nào như Ngõ Tràng ngược với vè trầm tư của Tràng An là Phất Lộc. Chuyện là có người họ Bùi, làng Phất Lộc ở Thái Bình đi coi bói thấy bảo nếu lên kinh đô sống thì sẽ sung túc. Người này tin ngay, không những một mình mà còn kéo theo nhiều người lên Thăng Long làm ăn và đúng là “phất thật”. Ngõ ăn thông từ Hàng Mắm sang Nguyễn Hữu Huân, thêm một nhánh ăn thông với Lương Ngọc Quyến. Ngõ nằm trong khu giải trí sầm uất phố cổ nên không lúc nào vắng tiếng người qua. Xuyên qua Ngõ, nhà hai bên đua nhau san sát, phòng chật người đông hòa vào rêu phong cổ kính. Trong những ngày đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, các tiểu đội trưởng đầu tiên của Liên khu I Hà Nội đã được huấn luyện tại đây và căn cứ quân sự ở Ngõ Phất Lộc đứng vững cho đến tận đêm Trung đoàn Thủ đô được lệnh rút ra khỏi thành phố qua cầu Long Biên. Phất Lộc đã chiến đấu anh dũng, không chỉ là chỗ ở mà còn là thành trì kiên cố, bao bọc người Hà Nội trong đấu nhiều giấy mực nhất có lẽ là Ngõ Tạm Thương, nhà thơ Chế Lan Viên viết"Sương giăng mờ trên Ngõ Tạm ThươngNgõ rất cụt mà lòng sâu thẳmNgõ bẩy thước mà lòng muôn dặmThương một đời đâu phải tạm thương"Hai chữ “Tạm Thương” thật gợi tả. Giải thích về tên Ngõ có nhiều cách. 1 Người cho là những kẻ bị bệnh phải nằm tạm ở đây trước khi đưa vào nhà thương Phủ Doãn BV Việt Đức ngày nay nên gọi là Tạm Thương. 2 Có người giải thích thời vua Minh Mạng, Ngõ có kho tạm trữ thóc thuế của dân trước khi chuyển vào kho chính trong thành nên có tên là Tạm Thương. 3 Hoặc lại có ý kiến cho rằng, xưa ở trong Ngõ này có nhiều nhà thổ. Binh lính Pháp hay đàn ông Việt lẻn vào đây giải khuây, lúc về còn thương đấy nhưng chỉ là Tạm Thương. Còn câu nói “Trai Ngõ Trạm, gái Tạm Thương” thì cũng lân la nhiều cách hiểu khác nhau, nó là thành ngữ địa phương lí giải một hoạt động hay tình trạng nổi cộm nào đó, ví như còn có “Trai Hàng Khoai, gái Hàng Lược”, “Bồi Đồn Thủy, đĩ Bình Lao” hay “Trai kén vợ giữa chợ Đồng Xuân, gái kén chồng giữa phường Quần Ngựa” … nếu có dịp, xin nói rõ sauNếu muốn biết cuộc sống tầng lớp vương giả ngày xưa thế nào thì ta có thể đến Ngõ Hội Vũ với ba nhánh tỏa ra ba phố Quán Sứ, Tràng Thi và Hàng Bông. Nhắc đến Ngõ này, không thể không nhắc đến cô Tư Hồng – người phụ nữ sống đời thăng trầm, gắn bó vào nhiều biến cố của Hà Nội. Cô là người phụ nữ doanh nhân duy nhân lúc bấy giờ trúng thầu phá thành Hà Nội nhưng cô cũng có công kiến thiết thành thể nào kể hết những điển cố, điển tích thú vị về hàng trăm nghìn Phố Ngõ. Với người trẻ chúng mình hôm nay, có khi chả biết mấy chuyện “tám hoành” gì đâu. Chỉ biết muốn “lên Sapa” thì cứ ra Yên; một “Hanoi” trong 47A Lý Quốc Sư để biết thế nào là Hà Nội không vội được đâu hoặc những chiều long rong len lỏi vào phố sách thăm quán Mão, … Cá nhân mình thích ngõ Trung Yên với nhiều món ăn ngon hoặc các đoạn ngõ nối thông nhau giữa các dãy nhà tập thể. Tất cả được người Hà Nội ghi nhận, mang đi nhớ mãi, nhắc mãi không người nói Hà Nội là cái làng lớn, mỗi con Ngõ tựa như một lối đi huyền thoại. Ngõ phản ánh hoàn cảnh còn nhiều chật hẹp nhưng không ngăn nổi khát vọng sống rộng lớn và tài năng tuyệt vời của người Hà Nội. Người thở, người tự tình với Ngõ. Ngõ đem chuyện người kể với Hà Nội."Tôi trở về những Ngõ quen xưaMỗi Ngõ nhỏ giấu một lời tâm sự"Trở lại trái tim mình – Vũ Bằng6 Gửi người yêu của Phố NgõDù chỉ trong phút giây chạm mặt, Ngõ đã thầm thích mà quẩn quanh chưa nói. Hay người cứ đi vào khám phá coi cho Ngõ một lời. Ngõ biết người còn loay hoay trong những “con ngõ dài và hẹp”. Nhưng nếu rảo chân đi thì rồi cũng ra đường lớn. Mong sớm dẫn lối cho người yêu Ngõ dù chưa gặp một lần!P/S1 Hai ông bà già kể trên cùng nhiều hộ dân khác quyết định không rời đi dù Thành phố có chính sách di rời. Lí do bởi … đã quá quen thuộc, hầu như không thể rời đi?P/S2 Nếu rảnh, bạn có thể xem bộ phim Kí sinh trùng Parasite của Hàn Quốc 2/ Tính phi logic của “Thiết kế Vĩ đại” Theo John Lennox Khi Hawking diễn giải và áp dụng khoa học vào những vấn đề cơ bản như sự hiện hữu của Chúa thì ông đã rơi vào lĩnh vực siêu hình. Nói “triết học đã chết” là tự đưa mình vào bẫy khi chính mình đang thảo luận triết học. Chẳng hạn, khi Hawking nói “Vì có một định luật như định luật hấp dẫn, vũ trụ có thể và sẽ tự tạo ra nó từ hư không”, thì rõ ràng là ông đã giả định rằng lực hấp dẫn hoặc định luật hấp dẫn đã tồn tại. Như thế thì đâu phải là “hư không”? Vậy vũ trụ không phải đã được tạo ra từ “hư không” như Hawking nói. Tệ hơn nữa, câu nói “vũ trụ có thể và sẽ tự tạo ra nó từ hư không” là một mệnh đề tự mâu thuẫn về logic ngữ nghĩa. Thật vậy, khi nói “X tạo ra Y” thì có nghĩa là X ĐÃ TỒN TẠI từ trước để từ đó mới dẫn tới sự tồn tại của Y. Nếu nói “X tạo ra X” thì có nghĩa là thừa nhận sự tồn tại của X để suy ra sự tồn tại của X. Tóm lại, lập luận của Hawking là THỪA NHẬN SỰ TỒN TẠI CỦA VŨ TRỤ ĐỂ SUY RA SỰ TỒN TẠI CỦA VŨ TRỤ! Không thể tưởng tượng nổi một lập luận logic luẩn quẩn như thế có thể được chấp nhận bởi những nhà khoa học nổi tiếng có uy tín cao. Không chỉ Hawking lập luận như vậy. Nhà hóa học Peter Atkins, cũng là một nhà khoa học vô thần nổi tiếng tại Đại học Oxford, có những quan điểm tương tự. Ông này cho rằng không-thời-gian tạo ra các đám mây bụi của nó trong quá trình tự lắp ráp nó. Atkins gọi quá trình này là nguyên lý “vũ trụ tự lắp ráp” cosmic bootstrap. Nguyên lý này làm ta liên tưởng tới những hệ thống tự mâu thuẫn như trường hợp một người tự túm tóc mình để nhấc bổng mình lên. Nhà triết học Keith Ward tại Đại học Oxford nhận xét Nguyên lý “tự lắp ráp vũ trụ” là bất khả thi về mặt logic, vì không thể có một kết quả vật lý mà không có một thực thể vật lý đã tồn tại từ trước đó. Ward kết luận rằng tư tưởng “tự lắp ráp vũ trụ” chắc chắn thất bại. John Lennox kết luận “Sự vô nghĩa vẫn là vô nghĩa ngay cả khi nó được nói ra bởi những nhà khoa học nổi tiếng thế giới nonsense remains nonsense even when talked by world-famous scientists. Lennox nhắc nhở “Isaac Newton, một bậc tiền bối từng ngồi trên chiếc ghế của Hawking tại Đại học Cambridge, là người khám phá ra Định luật Hấp dẫn, nhưng không bao giờ nói “Bây giờ tôi có lực hấp dẫn, tôi không cần Chúa”. Điều ông làm là viết cuốn “Nguyên lý Toán học của Triết học Tự nhiên” Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica, cuốn sách nổi tiếng nhất trong lịch sử khoa học, thể hiện niềm hy vọng rằng nó sẽ “thuyết phục những người biết suy nghĩ” tin vào Chúa”. Lennox nhấn mạnh “Định luật hấp dẫn do Newton khám phá không tạo ra lực hấp dẫn. Thậm chí nó cũng không giải thích lực hấp dẫn, như Newton tự nhận thấy”. Theo Lennox, tư tưởng của chủ nghĩa tự nhiên cho rằng những định luật toán học thông minh tự nó dẫn tới sự tồn tại của vũ trụ và sự sống là một câu chuyện hoàn toàn chỉ là khoa học viễn tưởng. Và Lennox gợi ý Nếu Hawking không dửng dưng với triết học như thế thì có thể một lúc nào đó ông đã tình cờ gặp một nhận định triết học thâm thúy do nhà triết học trứ danh LudwigWittgenstein nêu lên từ những năm 1920. Đó là cụm từ “sự lừa dối của chủ nghĩa hiện đại” deception of modernism. Cụm từ này nói rằng chủ nghĩa hiện đại đã lừa dối thiên hạ khi tuyên truyền tư tưởng cho rằng các định luật tự nhiên có thể GIẢI THÍCH thế giới, trong khi thực tế chúng chỉ MÔ TẢ thế giới mà thôi. Liệu giới khoa học chạy theo chủ nghĩa tự nhiên có hiểu được ý tứ thâm sâu trong ý kiến của Wittgenstein không? Richard Feynman, một nhà vật lý đoạt Giải Nobel, đẩy vấn đề đi xa hơn khi cho rằng bản thân sự tồn tại của các quy luật vật lý ở khắp mọi nơi mà chúng ta có thể kiểm nghiệm được chính là một PHÉP LẠ, chẳng hạn như sự tồn tại của định luật hấp dẫn với nghịch đảo của bình phương khoảng cách là một phép lạ. Đối với Albert Einstein, một trong những nhà tư tưởng khoa học vĩ đại nhất mọi thời đại, thì chính cái sự thật rằng những định luật tự nhiên có thể được công thức hóa bằng toán học là điều thường xuyên làm cho ông kinh ngạc, đến mức ông cho rằng cái sự thật đó nằm ở phía bên kia tầm với của vật lý và mang tính “thần thánh cao cấp vượt trội hơn hẳn tinh thần của con người” spirit vastly superior to that of man. Chú ý rằng Hawking đã thất bại trong việc trả lời câu hỏi cốt lõi Tại sao thế giới lại có cái gì đó chứ không phải là hư không? Ông nói rằng sự tồn tại của lực hấp dẫn hoặc định luật hấp dẫn có nghĩa là sự hình thành của vũ trụ là không thể tránh được. Nhưng làm thế nào mà lực hấp dẫn hoặc định luật hấp dẫn xuất hiện trước tất cả mọi thứ? Lực sáng tạo nào nằm đằng sau sự ra đời của nó? Ai đặt nó ở đấy với tất cả mọi tính chất của nó và khả năng mô tả nó bằng toán học? Allan Sandage, người được hầu hết các nhà khoa học xem như cha đẻ của thiên văn hiện đại, người khám phá ra quasars và đoạt Giải Crafoord, một giải thưởng thiên văn học sánh ngang với Giải Nobel, không do dự gì để trả lời “Tôi thấy không thể xảy ra chuyện trật tự sinh ra từ hỗn độn. Ắt phải có một nguyên lý tổ chức nào đó. Đối với tôi, Chúa là một bí ẩn nhưng là lời giải thích đối với phép lạ của sự tồn tại ─ tại sao phải có cái gì đó chứ không phải là hư không” Trong khi cố né tránh bằng chứng rõ ràng đối với sự tồn tại của trí tuệ thông minh thần thánh đằng sau Tự Nhiên, các nhà khoa học vô thần bị ép buộc phải gán ghép sức mạnh sáng tạo cho những ứng cử viên ít được tin cậy như khối lượng / năng lượng và các định luật tự nhiên, vì chính bản thân những lý thuyết do họ nêu lên nhằm gạt bỏ “Chúa của những khoảng trống”[3]đều mang tính phỏng đoán rất cao và không thể nào kiểm chứng được. Đó là tình trạng bế tắc của khoa học theo chủ nghĩa tự nhiên. Bằng mọi giá các nhà khoa học theo chủ nghĩa này phải thoát ra khỏi bế tắc đó. Không có bất kỳ một thực tế nào giúp họ tìm thấy lối thoát. Họ buộc phải phỏng đoán, rồi từ phỏng đoán tạo dựng nên những giả thuyết mới. Đưa các phương trình toán học vào để tạo cho nó một “vẻ đẹp quyến rũ của khoa học” để dễ bề thuyết phục đám đông. Đó là lý do ra đời những lý thuyết “khủng”, làm cho những người mắc bệnh sùng bái khoa học scientism mở to mắt thán phục, tin đó là “khoa học hiện đại”. Nhưng những người có bản lĩnh khoa học và triết học thì biết đó chỉ là những cái thùng rỗng kêu to, bởi “Vô nghĩa vẫn là vô nghĩa, cho dù được nói ra bởi những nhà khoa học nổi tiếng thế giới”, như John Lennox đã nói. Còn tiếp Nguồn Ảnh Bài vở cộng tác hoặc góp ý xin gửi về tintuc

phi logic là gì